Baron Dhanis

Het standbeeld van baron Francis Dhanis, gemaakt door Frans Joris in 1913, maakt deel uit van een groter monument dat vandaag niet meer bestaat. Het oorspronkelijke monument bracht hulde aan officier Francis Dhanis (1862 – 1909) en diens activiteiten in de Congo-Vrijstaat, waar hij in dienst van koning Leopold II militaire veldslagen leidde om grote delen van Oost-Congo met geweld te veroveren. 

De Antwerpse beeldhouwer Frans Joris maakte de drie bronzen beelden die het monument omvatte: het beeld van Dhanis zelf, het beeld van de “Arabische slavenhandelaar” (tevens te zien in het Kunst in de Stad openluchtdepot) en het beeld van een anonieme, naakte Congolese vrouw en haar kind. Dhanis, met markante snor, wordt afgebeeld als een heroïsch figuur gekleed in militair uniform met een typerende tropenhelm. Voordat het beeld beschadigd raakte en Dhanis zijn linkerarm volledig verloor, hield hij in zijn rechterarm een jachtgeweer triomfantelijk omhoog – daarvan is vandaag slechts een deel bewaard gebleven. 

Het monument werd op 12 oktober 1913 ingehuldigd op de toenmalige Zuiderlei (vandaag Amerikalei), ter hoogte van de Sint-Michielskerk. In 1950 besloot de Gemeenteraad om, in functie van het toenemende autoverkeer in de stad, het monument te verplaatsen naar de tuin van de voormalige Koloniale Hogeschool in Antwerpen (vandaag Universiteit Antwerpen - Campus Middelheim). In 1983 liep het monument ernstige stormschade op en werden de bronzen beelden in depot ondergebracht. Daar verdween jaren later het beeld van de Congolese vrouw en haar kind en raakte het beeld van Dhanis zelf beschadigd. De sokkel van dit spectaculaire tableau-vivant is nog steeds te ontwaren onder de begroeiing naast de toegangspoort van de univeristeitscampus.  

Frans Joris (1851-1914) was een Belgische beeldhouwer die gekend stond om zijn talrijke monumenten en portretbustes. Hij studeerde aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen en werd vanaf 1883 zelf docent aan deze instelling.