Slavenhandelaar

Het beeld van de Slavenhandelaar, gemaakt door Frans Joris in 1913, maakt deel uit van een groter monument dat vandaag niet meer bestaat. Het toont een zogenaamde “Arabische slavenhandelaar” die zich onderwerpt aan Francis Dhanis, een koloniaal officier in de Congo-Vrijstaat. Dhanis leidde in dienst van koning Leopold II militaire campagnes om grote delen van Oost-Congo met geweld te veroveren onder het mom van het verdrijven van de “Arabische slavenhandelaars” en het “bevrijden” van de Congolese bevolking. Echter, na de verovering van Oost-Congo installeerde de Vrijstaat een plunderregime dat geenszins onderdeed voor dat van de slavendrijvers als het op de gewelddadige uitbuiting van de bevolking aankwam. 

Kunstenaar Frans Joris lijkt met meer passie en kunde gewerkt te hebben aan deze nevenfiguur van het grote monument dan aan het beeld van Dhanis zelf. Het gezicht van de slavenhandelaar heeft fijne subtiele trekken, en zijn mantel, die elegant langs zijn lichaam valt, bevat talloze ornamentale details. 

Het monument werd op 12 oktober 1913 ingehuldigd op de toenmalige Zuiderlei (vandaag Amerikalei), ter hoogte van de Sint-Michielskerk. In 1950 besloot de Gemeenteraad om het monument te verplaatsen naar de tuin van de voormalige Koloniale Hogeschool in Antwerpen (vandaag Universiteit Antwerpen - Campus Middelheim). In 1983 liep het monument ernstige stormschade op en werden de bronzen beelden in depot ondergebracht, eerst op de campus van de Universiteit, later in een stadsmagazijn. De sokkel van dit spectaculaire tableau-vivant is nog steeds te ontwaren onder de begroeiing naast de toegangspoort van de univeristeitscampus. 

Frans Joris (1851-1914) was een Belgische beeldhouwer die gekend stond om zijn talrijke monumenten en portretbustes. Hij studeerde aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen en werd vanaf 1883 zelf docent aan deze instelling.