Pieter Appelmans monument

Het monument voor Pieter Appelmans bestaat uit een beeldengroep die als een soort verstild schilderij (ook wel tableau-vivant genoemd) vier figuren aan het werk toont. Onderaan zijn drie steenkappers aan de slag, bovenaan op een muur in aanbouw staat een man met een meetinstrument in de linkerhand. Zijn rechterhand wijst naar boven, naar het eigenlijke onderwerp van dit monument: de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal.  

De man op het muurtje verbeeldt Pieter Appelmans (1373 - 1434), één van de bouwmeesters die meewerkte aan de bouw van de Antwerpse kathedraal.  In de 15de eeuw waren portretten enkel weggelegd voor zeer rijke mensen, waardoor er geen historische referentie was voor het uiterlijk van Appelmans. Daarom is het niet zozeer de figuur van Appelmans die met een standbeeld geëerd wordt, maar wel diens historische verdienste, namelijk de bouw van de Antwerpse kathedraal.   

Het initiatief om een monument voor Appelmans op te richten kwam van kunstenaar Jef Lambeaux, ook de vervaardiger van de Brabofontein. Lambeaux werkte hiervoor samen met Antwerps schilder Karel Verlat. Zij werden gesteund door oud-schepen Arthur van den Nest.  

Die laatste werd eigenaar van het ontwerp, liet de beeldengroep op eigen kosten gieten en heeft het de stad als gift aangeboden. De gemeenteraad aanvaardde de schenking op 22 juni 1904 en plande de inhuldiging in 1905. Hiervoor werden verschillende proefopstellingen getest maar de gemeenteraad vond geen consensus over de locatie. Het monument werd voor jaren opgeborgen in een stadsmagazijn. Uiteindelijk, in 1934, krijgt architect Emiel van Averbeke de opdracht de vier beelden tot één groep samen te brengen op de plaats die de kunstenaar aanvankelijk had gekozen: in de schaduw van de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal. Het monument wordt ingehuldigd op 12 mei 1935, in aanwezigheid van koning Leopold III en koningin Astrid ter gelegenheid van hun bezoek aan Antwerpen.  

Jef Lambeaux (1852-1908) was beeldhouwer. Hij volgde een opleiding Beeldhouwkunst aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten van Antwerpen. Zijn oeuvre wordt gekenmerkt door een neo-barokke vormentaal en bestaat voornamelijk uit sculpturen en portretbustes.